نقش انجمنهاي علمي در سياستگذاري علمي
پيشگفتار:
انجمنهاي علمي، جايگاه تعريف شدهاي در نظام سياستگذاري علمي كشور ندارند. اين وضعيت را بايد موجب خسران و در تعارض با آرمانهاي توسعه علمي و تكنولوژيك كشور دانست. براي حل اين مشكل از دو سو بايد اقدام كرد. نخست اين كه مراجع سياستگذار را مجاب نمود تا جايگاه شايستهاي براي بهرهمندي نظاممند از ظرفيت انجمنهاي علمي درنظر بگيرند. از ميان اين مراجع ميتوان به شوراي عالي انقلاب فرهنگي، مجلس شوراي اسلامي و شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري اشاره كرد.
از ديگر سو انجمنهاي علمي بايد نسبت به احقاق اين حق تضييع شده كه منافع ملي را به خطر مياندازد احساس مسئوليت كرده، اقداماتي كه منجر به احراز صلاحيتهاي علمي آنان شود را در دستور كار قرار دهند. متأسفانه غالب انجمنهاي علمي از اين مأموريت مهم غافلند و اقدامات آنها به فعاليتهايي ختم ميشود كه گرچه مفيد و سودمنداند، لكن چندان تأثيري در احراز صلاحيت ورود آنان به عرصه سياستگذاري علمي در كشور ندارد. انتشار ژورنالهاي علمي، برگزاري همايشهاي علمي و كوششهاي ارزنده ديگر از اين دست همگي لازم اند اما در زمرة فعاليتهايي كه مستقيماً به شناخت و احراز شايستگيهاي انجمنهاي علمي در ورود به اين عرصه خطير منجر ميشود محسوب نميشود.
انجمن نوپاي مطالعات برنامهدرسي ايران به عنوان يكي از انجمنهاي علمي فعال در حوزه علوم انساني كه تأسيس آن به سال 1378 باز ميگردد، از سال 1383 بحث و رايزني در اين زمينه را آغاز كرد. نتيجه اين گفتگوها و مناظرات آييننامهاي است كه در 8 ماده و 2 تبصره در تاريخ 5/11/83 به تصويب هيئت مديره انجمن رسيد. به موجب اين آييننامه تدوين گزارش تحليلي از عملكرد سياستگذاري در حوزه برنامه درسي كه يكي از زمينههاي حساس نظامهاي آموزشي است در دستور كار قرار گرفته است.
به ديگر سخن انجمن مطالعات برنامه درسي ايران رصد كردن اتفاقاتي كه در حوزه سياستگذاري در سطح كشور به وقوع ميپيوندد و نقد و ارزيابي آنها را به عنوان فعاليتي كه مي تواند به احراز مرجعيت علمي آن بيانجامد مورد توجه قرار داده و تصميم گرفته است با انتشار اين گزارش ها در سطح وسيع ، ورود خود به عرصه سياستگذاري علمي را به جامعه اعلام نمايد. به زعم ما انجمن هاي علمي بايد در راستاي تحقق رسالت ملي خود، ظرفيت هاي علمي را دراين جهت بسيج كرده و براي فعاليتهايي از اين دست اولويت ويژه اي قائل باشند. استمرار اين فعاليت و انتشار گزارشهاي سالانه(ادواري) حاوي نقد و ارزيابي سياستهاي علمي در عرصه هاي گوناگون توسط انجمن هاي علمي ، حقيقتا مي تواند نشاط و پويايي قابل توجهي در اين عرصه حساس و تاثير گذار به وجود آورده و زمينه ساز اتخاذ تصميمات سنجيده تر و مقرون به نتيجه بهتر در حوزه هاي مختلف علمي در كشور شود. همچنين در سايه استمرار اين فعاليت ، پديده نقد و نقادي علمي دركشور رواج خواهد يافت و انجمن هاي علمي نقش ويژه خود را در اصلاح آموزه هاي فرهنگي در اين زمينه ايفا خواهند كرد.
به هر تقدير انجمن مطالعات برنامه درسي به مدد الهي ، اين حركت مبارك كه نويد بخش تحولات مثبتي در حوزه سياستگذاري علمي به طور خاص و ترويج فرهنگ نقد علمي به طور عام است را آغاز كرده و اميدوار است ساير انجمن هاي علمي نيز به تكاليف خود در اين زمينه عمل نمايند . جهت تضمين استمراراين فعاليت، در برنامه راهبردي انجمن مطالعات برنامه درسي ايران (1396-1386)، راهبردي كه با عنوان" مشاركت در سياستگذاري برنامه درسي و نظارت برآن" گنجانده شده كه انتشارگزارشهاي تحليل سالانه از جلوه هاي بارز عملي آن شناخته شده است
بديهي است گزارشهاي تحليلي در اين زمينه ممكن است در آغاز از قوت و غناي مطلوب برخوردار نباشند. اما كوششهاي شايسته و بايسته اي هستند كه بايد از طريق تكرار و ممارست دل به كمال آنها بست. لذا از اعضاي كميسيون پژوهش انجمن مطالعات برنامه درسي كه شجاعانه و بصيرانه تن به اين اقدام دشوار سپرده اند، به ويژه جناب آقاي دكتر حسن ملكي رياست كميسيون، صميمانه سپاسگزاري نموده و از درگاه ايزد سبحان براي تك تك ايشان توفيق روز افزون مسئلت مينمايم.
ومنالله توفيق
دكترمحمود مهرمحمدي - رئيس انجمن مطالعات برنامه درسي ايران- ارديبهشت 1386
