اولين جلسه گروه مطالعاتي برنامه‌هاي درسي علوم و فناوري در سال 89 در روز شنبه مورخ 18/2/89  با حضور بيش از بيست نفر از علاقمندان و اعضاي گروه در محل موسسه پژوهشي برنامه‌ريزي درسي و نوآوريهاي آموزشي تشكيل شد. در اين جلسه، ابتدا آقاي دكتر وصالي عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد رجايي و از متخصصان حوزه آموزش علوم گرايش آموزش فيزيك، پيرامون ماهيت علم در آموزش علوم تجربي به ايراد سخنراني پرداخته و سپس اعضاي حاضر به هم انديشي پرداختند. چكيده متن سخنراني آقاي دكتر وصالي در ادامه آمده است.

ماهيت علم در آموزش علوم

 موضوع ماهيت علم در آموزش علوم مبتنی بر اين پرسش اساسی است كه "آموزش علوم يعنی آموزش چه چيزی و برای رسيدن به چه هدفی؟" در ديدگاه مرسوم هدف از آموزش علوم انتقال مفاهيم، ايده‌ها، حقايق، قوانين، و نظريه‌های علمی است. بنا به اين ديدگاه معلم به عنوان دانای كل بايد هر آن‌چه را می‌داند در لوح سفيد ذهن دانش‌آموز حك كند. گرچه بنا به يافته‌های روان‌شناسی شناختی ذهن دانش‌آموز لوح سفيد نيست و اصولاً هر انسانی دانش را در ذهن می‌سازد، كماكان اين پرسش باقی است كه "آن دانشی كه قرار است از پس آموزش علوم دانش‌آموز در ذهن خود بسازد، چيست؟" به عبارت ديگر، همان پرسشی كه در ابتدای اين نوشته پرسيديم. ماهيت علم چارچوب‌های نظری و عملی برای پاسخ به اين پرسش را فراهم می‌كند.

ماهيت علم در آموزش علوم زمانی مطرح شد كه بر اساس پيمايش‌های انجام گرفته در كشورهای پيشرفته كنشگران حوزه‌ی علم و فناوری، مانند سياست‌گذاران علم وفناوری، متوجه شدند كه مردم اين كشورها درك نادرستی از علم دارند. برای مثال، بسياری از مردم علم را با فناوری يكی می‌دانند؛ تصوری خطی و ساده‌انگارانه از علم و كار علمی دارند؛ يا، تمايزی بين علم ودانش قائل نيستند. اين در حالی است كه عامه‌‌ در اين كشورها با مفاهيم اساسی علوم گوناگون در طی آموزش عمومی آشنا می‌شوند. از سويی ديگر، آن توانمندی كه قرار است آنها از طريق يادگيری علوم به‌دست آورده ودر زندگی روزمره‌ی خود به‌كار ببرند، در آنها به‌وجود نمی‌آيد. در واكنش به اين وضعيت و به دليل جايگاه علم به عنوان "جزئی مهم از فرهنگ بشری" كنشگران حوزه‌ی آموزش علوم را به اين نتيجه رساند كه هدف از آموزش علوم اين است كه درك درست از علم در افراد به عنوان شهروند جهان امروز به وجود آورد. در اين چارچوب، هدف اين است كه دانش‌اموز ياد به‌گيرد كه "علم چيست؟"،  "علم چطور كار می‌كند؟"، "عادات ذهنی‌ دانشمندان چيست؟" به اين معنا، بايد به ماهيت علم در آموزش علوم به عنوان موضوعی كليدی و اساسی در كليه‌ی عرصه‌های اين حوزه پرداخت.

ماهيت علم، به معنای حوزه‌ای برای مطالعه‌ی خود علم، حوزه‌ای بين رشته‌ای است كه اساساً در چارچوب علوم انسانی قرار می‌گيرد. با توجه به جنبه‌های مختلف علم، ماهيت علم تلفيق، پيوند (hybrid) يا تركيبی (synthesis) است از فلسفه‌ی علم، تاريخ علم، جامعه‌شناسی علم، و روانشناسی علم. در اين نشست در باره‌ی جايگاه اين حوزه‌ها در آموزش علوم و تأثير آن در برنامه‌ی درسی، آموزش معلمان همراه با مصادق‌هايی از نحوه‌ی پياده كردن ايده‌های آن صحبت خواهد شد.

سرفصل‌های صحبت:

-               ماهيت علم و اهميت آن در آموزش علوم

-             عناصر تشكيل دهنده‌ی ماهيت علم

-             مثال‌ها و مصداق‌هايی برای نشان دادن چگونگی پياده كردن ماهيت علم در عمل