گامي در جهت توسعه برنامه درسي
ارتقاي كيفيت آموزش در هر مقطع و رشته تحصيلي، مستلزم كاربرد اصول و فنون برنامهدرسي است. كاربرد فنون برنامهريزي درسي، چه دز ايجاد رشتههاي تحصيلي جديد و چه در بازنگري و بهبود آنها و آموزشهاي موجود در مدارس، دانشگاهها و مراكز تربيت نيروي انساني، حائز اهميت است. با اين حال، وجود برخي از شرايط و موانع موجب شده تا ظرفيتهاي برنامه درسي و كارشناسان و متخصصين اين رشته چنانكه بايد مورد استفاده قرار نگيرد.
برخي از مسائل و كاستيهاي عمده در اينخصوص عبازتند از:
- ناشناخته بودن برنامه درسي و اهميت آن براي برخي از مسئولان، دستاندكاران و تصميمگيرندگان آموزش و پرورش و آموزش عالي، تا آنجا كه دواير آموزش و پرورش در سطح مناطق و حتي استانها، فاقد واحدهاي برنامهريزي درسي با حضور متخصصين اين رشته است. همچنين در آموزش عالي در سطح وزارتخانه، دانشگاه و دانشكده، اكثر گروههايي كه به تصميمگيري و تدوين برنامه در آموزش رشتهها و دروس ميپردازند و فعاليتهايشان عملاً به برنامه«يزي درسي مربوط ميشود، اقدامات و تصميمگيريهاي آنها بدون حضور متخصصان اين رشته صورت ميگيرد.
- انجام اكثر تصميمگيريهاي مربوط به برنامهريزي درسي، تدوين برنامه و تأليف كتب درسي سراسر كشور براي مقاطع تحصيلي قبل از دانشگاه، درتهران؛ همنين انجام اغلب تصميمگيريهاي مورد اشاره، مربوط به برنامهريزي درسي در آموزش عالي در همين استان. از اين جهت فرصتهاي مناسب براي فعاليت و تجربهاندوزي مرتبط با برنامهريزي درسي در اختيار ساير استانهاي كشور قرار نميگيرد.
اگرچه بيش از يك دهه است كه ضرورت تمركززدايي در آموزش رسمي و برنامهريزي درسي مطرح شده و ضرورت حركت به سمت عدم تمركز در آموزش و پرورش ايران توسط عدهاي از كارشناسان، متخصصان دستاندركاران مورد توجه و بحث و بررسي قرار داشته ولي تاكنون عملاً به تغييرات مشخصي منجر نشده است.
در آموزش عالي نيز اگر چه 6 سال پيش (سال79) تفويض اختيار برنامهريزي درسي به دانشگاههايي كه هيئت مميزه بودند صورت گرفته، ولي اين اقدام با بسترسازي فرهنگي و علمي مناسب همراه نبوده است. تلاش در جهت تعديل و حل دو مشكل اساسي، و ديگر مسائل مبتلا به برنامه«يزي درسي و آموزشي و فراهم ساختن بسترهاي فكري و فرهنگي مساعد در سطوح كشور، اقدامي حائز اهميت است كه ايجاد و توسعه واحدهاي استاني انجمن مطالعات برنامه درسي ايران ميتواند در انجام آن سهمي در خور توجه داشته باشد. از اين طريق است كه ميتوان گامهاي مؤثرتري را در تغيير افكار عمومي، به ويژه تغيير نگرش دستاندركاران نظام آموزشي نسبت به اهميت برنامهريزي درسي پيمود و فرصتهاي بيشتري را بيشتري را براي افزايش دانش و مهارتهاي معلمان، مدرسان و مديران مراكز آموزشي فراهم ساخت. همچنين با شناسايي و جذب نيروهاي فكري مستعد و كارآمد، برگزاري نشستهاي علمي و همايشهاي استاني، بيناستاني و همانديشي و تبادل تجربه ميتوان به ايجاد و پرورش هستههاي علمي مرتبط با اين رشته مبادرت ورزيد و مراكز بيشتري را براي ارائه خدمات مشاورهاي و همكاري در جهت حل مسائل آموزشي و افزايش اثربخشي مدارس و مراكز آموزش عالي فراهم ساخت. از اين طريق ميتوان به رشد و توسعة كمي و كيفي برنامههاي درسي در استانهاي سراسر كشور پرداخت. اين اقدام ميتواند زمينههاي مساعدتري را براي حركت در جهت تمركز در برنامهريزي درسي فراهم آورد.
انجمن مطالعات برنامه درسي ايران كه با درك اين ضرورت، طي دو سال اخير، ايجاد واحدهاي استاني خود در 6 استان كشور را آغاز كرده، آماده است تا با همكاري متخصصان اين رشته و به ويژه اعضاء هيئت علمي دانشگاهها به ايجاد مراكز و توسعه فعاليتهاي خود در ساير استانها بپردازد. در اين راستا همكاري مراكز آموزش و پرورش و آموزش عالي كشور، چه در آغاز و چه در ادامه فعاليتها، در دستيابي به اهداف موردنظر، نقشي اساسي و تعيين كننده دارد. از اين رو انجمن آماده دريافت رهنمودها، راهكار و همكاريهاي سازنده است.