خبرنامه الکترونیکی انجمن مطالعات برنامه ریزی درسی ایران
نخستين شماره خبرنامه الكترونيكي برنامه درسي و زبان فارسي
موضوع مرتبط :

 سخن سردبير

   همان طور كه مي دانيد گروه مطالعاتی برنامه درسی و زبان فارسی باتوجه به ضرورت آموزش زبان فارسی به عنوان دومین عامل وحدت ملی وکلید فهم علوم وفنون  مختلف تاسیس  شده است.نتایج بسیاری ازمطالعات ازجمله آزمون جهانی پرلز حاکی از آن است که توانمندی های ارتباطی وتفهیم وتفاهم دانش آموزان این مرز وبوم  را مي توان با برنامه ريزي هاي مناسب تقويت نمود.از سوی دیگر ناهمخوانی یافته های علوم تربیتی بابرنامه های درسی به دلیل عدم به کارگیری صحیح زبان آموزی،معضلات زیادی را برای برنامه ریزان به وجود آورده است. همچنین نیاز به توسعه وترویج اندیشه های دینی،ملی وفرهنگی درجوامع وملل دیگر از طریق زبان فارسی ما را برآن می دارد تا ازطريق بسترهاي مختلف ازجمله ايجاد اين گروه مطالعاتي در انجمن مطالعات برنامه درسي ايران به هدایت هدفمند این برنامه درسی بپردازيم.

    گروه مطالعاتي برنامه درسي و زبان فارسي از زمان تاسيس تا كنون سعي كرده است همواره در جهت پيشبرد و تقويت بحث برنامه درسي زبان فارسي و آموزش آن  فعالیت هایی موثر داشته باشد . بیش از همه سعی شده ، چالش  های فراروي آموزش زبان فارسی در نظام برنامه ریزی درسی ایران  بررسی ومتناسب با نظام های توسعه یافته وهمسوبا نظام آموزشی ایران و باعنایت به بومی سازی یافته های علمی، آفت ها وکاستی ها ي موجود در اين زمينه  شناسایی گردد  و به مسئولان مرتبط با اين موضوع انتقال داده شود.

  اين خبرنامه با همت و تلاش هاي پيگير استاد عزيز جناب آقاي دكتر محمود مهر محمدي و دكترعلي عسگري و با همكاري صميمانه اعضاي محترم گروه به ويژه دكترفريدون اكبري ، دكترسيد بهنام علوي مقدم ، دكترمحمد رضا سنگري و همكاران دبير خانه انجمن بسرکار خانم ها سمیه خسروی و منیره سادات شجاعی به سرانجام رسيده است. به اين وسيله ازهمه اين بزرگواران تشكر و قدر داني مي شود.




اهم فعالیت های دکتر محمدرضا سنگری
موضوع مرتبط :

نشستها:
1. آسیب شناسی خواندن - اداره آموزش و پرورش شهر کاشان- مهرماه 1388
2. روش ها و نوآوریها در املا فارسی- اداره آموزش و پرورش لارستان استان فارس- آبان 1388
3. روش های زبان آموزی و مشکلات نارسایی های کودکان در آموزش- اداره اموزش و پرورش منطقه 10تهران- آذر1388
4. مهارت های زبان آموزی با تکیه بر مهارت گوش دادن و سخن گفتن- اداره آموزش و پرورش رودهن- آذرماه 1388
5. روشهای زبان اموزی در کلاس های چند پایه- اداره آموزش و پرورش رامهرمز خوزستان- آذرماه 1388
6. روشهای آموزش نگارش انشا- اداره اموزش و پرورش نیریز استان فارس- آذرماه 1388
7. روشهای تقویت مهارتهای زبانی در مدارس- آموزش و پرورش استان قزوین- دی ماه 1388



مقتل منظوم فدایی مازندران
موضوع مرتبط :

 

سرخط برجسته ترين پويه هاي آموزشي – علمي

  فريدون اكبري

 

 

1- برگزاري دوره ي اموزشي تربيت دبيرربان فارسي دوره ي راهنمايي  به مدت 40 ساعت درتهران- تير ماه 1388

2- تدريس در دوره ي 40 ساعتي  آموزش مدرسان زبان و ادب فارسي تابستان 88 در شهرمقدس مشهد

3- تاليف كتاب فارسي دوم راهنمايي تحصيلي

4- تاليف فارسي سوم راهنمايي براي اجراي آزمايشي

5 – تاليف كتاب روش تدريس فارسي دوم راهنمايي

6- تاليف كتاب دستور توصيف زبان  فارسي

 

7 - تاليف كتاب  روش هاي نوين ياددهي – يادگيري

 

- تدو.ين راهنماي برنامه ي درسي " نقد كتاب " زمستان 88

– تحقيق ، تصحيح و چاپ نسخه ي خطي نخستين مقتل منظوم فارسي به نام " مقتل منظوم فدايي مازندراني "

کليات مقتل منظوم فدايي مازندراني

 

پس از سال ها تحقيق و پژوهش کليات مقتل بزرگ ترين مرثيه سراي روزگار قاجار ميرزا محمود فدايي مازندراني به چاپ رسيده است.اين مقتل عاشورايي چند ويژگي دارد:

1) اوّلين مقتل منظوم تاريخ ادب فارسي است .

2) طولاني ترين ترکيب بند عاشورايي را با 4200 بيت در بر دارد .

3) طولاني ترين قصيده ي عاشورايي را با 6 بار تجديد مطلع در 314 بيت در خود جاي داده است.

4) تنها اثري از قدما است که در سطح گسترده به نوحه و سينه زني در قالب ها و ترجيعات روي اورده است.

5) سرشار از صور خيال عاشورايي است . زبان شعري اين سراينده کاملا تصويري است .

اين مقتل ارجمند را انتشارات فرتاب در تهران به تازگي  روانه ي بازار کرده است

کلمات کلیدی: مقتل ، فدايي مازندراني ، ادب عاشورايي

 

 

- برگزاري كارگاه علمي آموزشي تاليف كتاب درسي در كشور تاجيكستان

- سخنراني با موضوع روش هاي فعال تدريس  در همايش دبيران زبان و ادب فارسي شهر تهران  اسفند1388

- برگزاري كارگه آموزش زبان فارسي در همايش انجمن برنامه ي درسي ايران در شهر تبريز آبان 88

 – سخنراني در همابش دبيران زبان و ادب فارسي استان بوشهر فروردين 1389

 – بازديد از مراكز آموزشي و بررسي چگونگي آموزش زبان فارسي در دوره ي راهنمايي تحصيلي استان گلستان ارديبهشت 89

 – سخنراني در اولين مجمع دبيران و استادان زبان و ادبيات فارسي  دبيرستان هاي" فرهنگ " شهر تهران ارديبهشت  




روش های نوین یاددهی- یادگیری و کاربرد آنها در آموزش
موضوع مرتبط :

 

بدون شك همه ي پيشرفت هاي شگفت انگيز دنياي كنوني زاده ي يادگيري انسان است . محيط و آنچه در آن است ، پيوسته در معرض تغيير قرار دارد و انسان نيز براي هماهنگ شدن با آن تغييرات و يا براي مقابله و مبارزه با آنها ، براي درك چگونگي تغييرات و ارائه راه حلهاي مناسب ، براي سازگاري و براي ادامة زيست ، پيوسته در كوشش و تلاش براي يادگيري و افزودن بر دانشها و تجارب خويش است . واقعيت آن است كه انسان با يادگيري و از طريق آن مي زيد و توانايي ادامة زيست پيدا مي كند . انسان از طريق يادگيري رشد فكري پيدا مي كند ، فضيلت مي يابد و در كلّ به رشد تفكر بشر كمك مي كند . همة پيشرفتهاي بشري نتيجة يادگيري انسان است .

   دامنة يادگيري بسيار گسترده است و همة ادوار و شئون مختلف زندگي بشري از رفتارهاي بازتابي ساده مثل مكيدن پستان مادر به وسيله يك نوزاد تا رفتارهاي پیچیده­تر كودك مثل ابزار و انتقال خواسته­هاي خود به بزرگ­ترها از طريق اشاره ، خنده و گريه ، راه افتادن ، زبان بازكردن ، به طور مستقل غذا خوردن ، بازي با توپ و تاب بازي و طناب ، دوچرخه سواري و شنا و ... و ايجاد هر نوع توانايي ، مهارت ، عادت ، علاقه و رغبت ، نگرش و ارزش و بينش و شخصيت انساني را شامل مي شود . شناخت ساده ترين روابط ميان اشياء و رويدادهاي محيطي تا ادراك پيچيده ترين اوّل ، قواعد و فرمولهاي علمي در محيطهاي آموزشگاهي و كسب تجارب علمي در محيطهاي طبيعي همه و همه در پهنة يادگيري مي گنجد . لذا اين پهنه و اين صحنة بزرگ و درك اهميت نقش يادگيري در پيشرفت زندگي بشر ، لزوم توجّه به مسئله و امر «يادگيري» و شناخت اوّل و شرايط و عوامل حاكم بر آن را توجيه مي كند .

اين مسئله كه يادگيري چگونه حاصل مي شود و چه شرايطي سبب يادگيري مي شود ، از ديرباز مورد توجّه روان شناسان و متفكران و دست اندركاران تعليم و تربيت بوده است .

   آگاهي معلّم از ديدگاههاي متفاوت و تئوريهاي مختلف يادگيري از اهميّت ويژه اي برخوردار است ؛ زيرا مدارس جايگاهي براي تسهيل امر يادگيري است و معلّم عامل اين تسهيل به شمار مي رود . مطالبي كه در مدرسه آموخته مي شود ، با آنچه در زندگي  اجتماعي و در محيط طبيعي و عادي ياد گرفته مي شود ، شباهتهايي دارد . ممكن است يادگيريهاي غير مدرسه­اي به طور طبيعي شامل حساب كردن ، نوعي رياضيات كاربردي روزمره ، زبان و ادبيّات در حد عاميانه ، جغرافيا و تاريخ در حد ديدار و شنيدار و حتي اطلاعاتي در زمينه هاي دين ، سياست ، جامعه ، اقتصاد و نظاير آن در حد گفتار و شنيدار و نيز شامل يادگيري انواع مهارتهاي فكري ، يدي و حركتي و بدني در حد گذران زندگي عادي روزمره باشد . همه انواع اين يادگيريها در قالب مجموعه اوّل ، قوانين و شرايطي صورت مي گيرد كه موضوع بررسي نظريه­پردازان يادگيري بوده است . امّا آنچه يادگيريهاي مدرسه اي را از يادگيرهاي غير مدرسه اي متمايز مي كند ، نقش مهّم «معلّم» به عنوان تسهيل كنندة امر يادگيري و ايجاد كنندة شرايط لازم براي يادگيري مفيد و مؤثّر است . حساب و رياضي ، تاريخ و جغرافيا ، زبان و ادبيّات ، بهداشت و امور ديني ، اخلاق و احكام و ... هر كدام در مدرسه در قلبي مشخص ، با اندازه اي معين و در سطحي خاص ، ويژة مخاطباتي مشخص و با هدفي ا پيش تعيين شده ، مورد ياددهي قرار مي گيرد . نقش معلّم هدايت امر يادگيري در قالب استانداردهاي تعيين شده است . در مدرسه از نتايج و يافته  هاي علمي در پيشبرد يادگيري استفاده مي شود .

معلّم با استفاده از مجموعه آموخته هاي شناختي خويش دربارة طبيعت يادگيرنده (دانش آموز) ، فلسفه و هدفهاي تعليم و تربيت ، اوّل و قوانين يادگيري و چگونگي استفادة از آنها در كلاسهاي درس ، روشها و شيوه هاي علمي گردآوري و كاربرد دانشها ، روشهاي سنجش استعدادها و بررسي تواناييها ، روشهاي ايجاد انگيزش ، تقويت و بازخورد مناسب ، روشهاي شناخت و كنترل عواطف ، هيجانها و بسیاری دانسته هاي ديگر ، محتواي تدريس خويش را طراحي مي كند . همچنين با استفاده از بهترين شيوه هاي ارائه مطلب و استفادة بهينه از امكانات مناسب ، فرآيند ياددهي - يادگيري را هدايت مي كند .

 




دستور توصیفی زبان فارسی
موضوع مرتبط :

زبان پديده اي است زنده ،زايا و نظامدار كه درجامعه ي انساني براي پيوندبا ديگران و رساندن مقصودو پيام،كاربرد دارد . چون زبان را طور طبيعي فرا مي گيريم ، استفاده ازآن بسيار آسان است و به طور خودبه خودي همراه با رشد جسماني ،توانايي زباني ما نيز در جامعه ي زباني پرورش مي يابد. امّا شناخت زبان ،كاري دشوار است .دليل دشواري شناخت زبان ، پيچيدگي و گستردگي آن است .زبان  به سبب اين كه بايد گستره ي ذهنِ انسان را  همراه با تمام رازها و رمزهاي  آن به نمايش بگذارد بسيار پيچيده است .

از زبان تعاريف گوناگوني ارائه شده است چرا كه از منظرهاي گوناگون بدان نگريسته شده.اما به طور كلي زبان را     مي توان نهادي اجتماعي براي برقراري ارتباط و آگاهي از نيات طرفين ارتباط زباني دانست.به بياني ديگر، زبان       قرار دادي اجتماعي براي تفهيم و تفاهم اسيت.

زبان از اين روي كه بايد همه ي پهنا و  جلوه هاي آفرينش و جهان پيراموني  را در خود بگنجاند؛ بسيار پيچيده و گسترده است . شناخت زبان به هيچ وجه با توانايي استفاده از آن يکي نيست .

در تعريف زبان ، منظور از نظام مند بودن، پيوستگي ونظم عناصر سازه اي زبان است .اجزاي سازنده ي نظامِ زبان در درجه ي اوّل ، نشانه است و نشانه لفظي است که معنايي داشته باشد .

معمولا انتقال پيام در ارتباطِ زباني در قالبِ جمله صورت مي گيرد ، هر جمله، نمونه اي کوچک از نظامِ بزرگِ زبان است ؛ مثلاً جمله ي « شبت خوش!» در حدِّ خود يک نظام است ؛ چون مي تواند در کلّيت خويش دست کم ميانِ دو نفر از افرادِ انساني رابطه برقرار کند و پيامي را به ديگري منتقل کند . اين مجموعه ي به هم پيوسته طبقِ قاعده ، از اجراي کوچک تري ساخته شده که عبارت اند از : «شب » ،«ضمير پيوسته ي " ت " » و «خوش » . هر يک از اين اجزا يک نشانه است ؛ زيرا از لفظي تشکيل شده است که منظوري را مي رساند .

 




کارگاه های آموزشی
موضوع مرتبط :

 

1- تدريس در دوره تربيت مدرسي زبان فارسي دوره راهنمايي – تابستان 88 – تهران و مشهد

2- مسئول گروه تاليف كتاب هاي درسي و راهنماي معلم زبان فارسي دري افغانستان- تابستان 88

3- برگزاري کارگاه آموزشي سواد خواندن درمنطقه 8 تهران آبان 88

4- برگزاري کارگاه آموزشي سواد خواندن درناحيه 4 اهواز- آذر و دي 88 

5- برگزاري کارگاه آموزشي سواد خواندن درگتوند خوزستان- آذر 88 

6- برگزاري کارگاه آموزشي سواد خواندن درهنديجان خوزستان دي 88 

7- برگزاري کارگاه آموزشي تاليف کتاب درسي در وزارت معارف تاجيکستان- دي 88

8- نظارت برتاليف کتاب هاي درسي زبان و ادبيات فارسي تاجيکي – دي 88

9- برگزاري کارگاه آموزشي سواد خواندن دربندرترکمن و راميان گرگان – بهمن88

10- مشارکت در تاليف کتاب هاي درسي ايران:

الف ) زبان فارسي اول راهنمايي

ب) زبان فارسي دوم راهنمايي

پ)  زبان فارسي سوم راهنمايي

11- مشارکت در تاليف کتاب هاي دانشگاهي:

الف) ادبيات کودکان و نوجوانان ؛ انتشارات آيندگان ،چاپ چهارم 1388

ب) دستور توصيفي زبان فارسي ، نشر شورا، چاپ اول 1388

پ)راهبردهاي نوين ياددهي ويادگيري ، انتشارات فرتاب ، چاپ دوم  1389




دکتر علی محمد حق شناس درگذشت
موضوع مرتبط :

دکتر علی محمد حق شناس از چهره های ماندگار زبان شناسی و استاد دانشگاه تهران، ظهرامروز،جمعه 10 ارديبهشت در بيمارستان آراد تهران به دلیل عارضه قلبی در سن 70 سالگي درگذشت. وي طي روزهاي گذشته براي پيگيري معالجاتش در این بيمارستان بستري بود.
مرحوم علی‌محمد حق شناس در ارديبهشت 1319 در خانواده‌ای مذهبی از بیت آیت‌الله حق شناس در جهرم به دنیا آمد. 
استاد حق شناس از دانشسراي عالي تهران(دانشگاه تربيت معلم امروز) در رشته زبان و ادبيات فارسي ليسانس گرفت؛ سپس عازم انگلستان شد و از دانشگاه لندن در رشته زبان‌شناسي و آواشناسي همگاني دكترا گرفت. علي محمد حق شناس در سال 1352 به ايران آمد. او نخست در دانشگاه ملي (شهيد بهشتي امروز) و بعد در دانشگاه تهران به تدريس پرداخت. 
وی دارای تالیفات بسیاری بود. یکی از این تالیف ها شامل کتاب"فرهنگ معاصر هزاره انگليسي ـ فارسي (يکي از مؤلفان) بود. 
همچینین یکی از آثار وی در دوره بيستم انتخاب کتاب سال جمهوري اسلامي ايران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان کتاب سال برگزيده  و در سال 85 از سوی صداوسیما به عنوان چهره ماندگار بخش زبان شناسی انتخاب شد. این چهره ماندگار، متخصّص زبان شناسي و آواشناسي به ادبيات و مسائل نظري ادبي تعلّق خاطر بسيار داشت و در هر دو زمينه خوانده و نوشته بود. برخی آثار وی عبارتند از: آواشناسي (تأليف/ انتشارات آگاه، 1356)/ بازگشت ديالكتيك (تأليف / انتشارات آگاه، 1358)/ بودا (ترجمه/ طرح نو، 1372)/ تاريخ مختصر زبان شناسي (ترجمه/ نشر مركز، 1370)/ تولستوي (ترجمه/ طرح نو، 1371)/ رمان به روايت رمان نويسان (ترجمه/ نشر مركز، 1370)/ زبان (ترجمه/ اثر ساپير، سروش، 1376)/ زبان (ترجمه/ اثر بلومفيلد، مركز نشر دانشگاهي، 1379)/ سروانتس (ترجمه/ طرح نو، 1373)/ فرهنگ معاصر هزاره انگليسي ـ فارسي (تألیف، با همكاري دكتر حسين سامعي و خانم نرگس انتخابي/ فرهنگ معاصر، 1380).اين کتاب ، در دوره بيستم انتخاب کتاب سال جمهوري اسلامي ايران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان کتاب سال معرفي و برگزيده شد/ مقالات ادبي ـ زبان شناختي (تأليف/ انتشارات نيلوفر، 1370)/ وطن فروش (ترجمه/ نشر مركز، 1374)




فرهنگ بزرگ ضرب المثل های فارسی
موضوع مرتبط :

دكتر حسن ذوالفقاري، استاد دانشگاه ، پژوهشگر و مولف كتاب­هاي درسي در سال 1345 در دامغان بدنيا آمد.وي در سال 1375  دكتري زبان و ادبيات فارسي خود را از دانشگاه تهران گرفت و اكنون استاد دانشگاه تربيت مدرس است.وي برگزيده رتبه دوم پژوهش­هاي كاربردي در نوزدهمين جشنواره بين المللي خوارزمي ، برگزيده­ي سومين ، چهارمين و پنجمين جشنواره­ي كتاب­هاي رشد ،برگزيده­ي كتاب تقديري كتاب سال، برگزيده مؤلفان استان سمنان ، عضو شوراي علمي دايره المعارف بزرگ اسلامي ، از مدخل نگاران بنياد دايرة المعارف اسلامي ،عضو هيأت رييسه انجمن استادان زبان و ادبيات فارسي و انجمن علمي نقد ادبي ايران و عضو هيئت تحريريه پنج فصلنامه تخصصي و نويسنده 120مقاله است.
برخي از آثار او عبارتند از : 1 ادبيات عاميانه ايران (مجموعه مقالات دكتر محجوب) 2 بديع الزمان نامه(تصحيح) 3 بهرام و گلندام (تصحيح  (4 پيغام اهل راز 5 چاه وصال (تصحيح) 6 چهل داستان كوتاه از چهل نويسنده معاصر 7 حافظ به روايت شهريار 8 حافظ قدسي 9 حسن و دل (تصحيح) 10 خورشيد آفرين و فلك ناز(تصحيح) 11 داستان‌هاب امثال 13 راهنماي درست نويسي و ويراستاري 14 فارسي عمومي 15 سردلبران 16 فارسي بياموزيم(11جلد)، 17 فرهنگ بزرگ ضرب المثل‌هاي فارسي 19 قاف غزل 20 كتاب كار انشا و نگارش  (3 جلد) 21 كتاب‌هاي درسي زبان و ادبيات فارسي دوره دبستان، دبيرستان و پيش دانشگاهي) 26 جلد( 24 معشوق بنارس (تصحيح) 25 مكاتبات اداري 26 منظومه‌هاي عاشقانه ادب فارسي 28 هشت بهشت (گزيده گلستان)29 وامق و عذرا(تصحيح)

معرفي كتاب فرهنگ بزرگ ضزب المثل­های فارسی

ادب شفاهي يا عامه از شاخه­هاي مهم دانش عوام يا فلکور به شمار مي­رود که خود شامل مجموعه­اي عظيم از ترانه­ها، لالايي­ها، چيستان­ها، قصّه­ها، اساطير، متل­ها و ضرب­المثل­ها مي­شود.

يکي از عناصر مهم ادب شفاهي ضرب­المثل­ها هستند که کاربرد و گستردگي آن باعث شده است نقش مهمي در فرهنگ­سازي داشته باشد؛ زيرا مثل­ها:آينه­ي فرهنگ، هنجارهاي اجتماعي، عقايد، انديشه­ها، طرز زندگي، منش، مناسبات، تمدن، اخلاق و معيار ذوق ملت­هاست؛باعث زنده نگاه داشتن واژگان، کنايات، اصطلاحات و زبان هر ملّت و موجب توانمندي و غناي آن است؛ از اين رو مانند شعر و انواع ديگر سخنان ادبي مؤثر است؛به دليل شيريني، کوتاهي و سادگي و حسن تأثير، تعديل کننده­ي اخلاق جوامع و مهذب عادات و رفتار و افکار مردم است؛حاوي زبده­ي افکار و آراي نسل­ها و تجارب اشخاص دانا و آزموده است که در جوامع رايج شده و به ميل و رغبت استفاده مي­شود؛قاطع کلام و در حکم حجتي است که راهِ چون و چرا را مي­بندد؛زباني مشترک براي تفهيم مطالب به ايجاز و غيرمستقيم است؛مولود انديشه، دانش و تجربيات مردم و ميراث نسل­ها و معرف آمال، آرزوها، غم­ها و شادي­ها و نفرت­ها، اوهام و خرافات گذشتگان است؛به لحاظ کمي و کيفي نشانه­ي درجه­ي عظمت، وسعت و علّو فکري هر ملّتي است؛بازگوکننده­ي آرزوها، احساسات، نگرش­هاي مثبت و منفي، شرايط اجتماعي و فرهنگي و هويت ملي و مؤلفه­هاي آن است؛نقطه­ي اتصال ادب رسمي به ادب شفاهي و محل تعامل آن دو است.

سال­ها بايد بگذرد تا مثلي بر زبان مردم جاري شود. اين جملات نغز و زيبا مولود انديشه و دانش مردم و ميراث غناي معنوي نسل­هاست که مردم با معيار ذوق وبه فراخور حال، آن­ها را به کار مي­برند.

مثل­هاي صيقل خورده،­ حاصل و عصاره­ي افکار خردمندان­ جامعه و گزيده­ي تجربيات ناب آنان است که امروزه به عنوان يکي از ميراث­هاي معنوي به دست ما رسيده است.

حجم مثل­هاي ايراني به گواهي همين فرهنگ­، دست کم بالغ بر يکصد هزار مثل مي­شود که نشان مي­دهد ايرانيان از چه غناي فکري برخوردار بوده و هستند. با توجّه به اين حجم وسيع و گستردگي کار، امروزه جمع­آوري و تدوين امثال فارسي و مطالعه و پژوهش در آن­ها از بايسته­ترين کارها به شمار مي­رود.

با گردآوري مثل­ها مي­توان از نابودي اين گنجينه­ي عظيم جلوگيري کرد. علي­رغم تحقيقاتي که در يکصد ساله­ي اخير و به خصوص در پنجاه سال گذشته انجام گرفته و با توجّه به ارزش­هاي والاي اين تحقيقات در مقايسه با وسعت و گستردگي حوزه فرهنگ مردم و به نسبت تحقيقات وسيع محققان ديگر کشورها، بسيار اندک و ناچيز است.

هرچه­ پيشتر مي­رويم، منابع گنجينه­هاي عظيم ميراث معنوي؛ يعني پيران سالخورده و راويان سالديده را يکي پس از ديگري از دست مي­دهيم. با مرگ هر يک از اين سندهاي معتبر و منابع بي­بديل، گويي گنجينه­­اي را با دست خود دفن کرده­ايم، حال آن که باستان­شناسان و ديرينه يابان، گنجينه­هاي عظيم فرهنگي و معنوي را با کاوش­هاي طاقت­فرسا و به دقت و حساسيت از زير خروارها خاک درمي­آورند و به موزه­ها مي­سپارند.

 

واقعيت آن است که ضرب­المثل­ها با اين حوزه­ي وسيع مطالعاتي، شايستگي آن را دارد که گرايش يا رشته­­اي با نام« مثل­شناسي و مثل­نگاري» دانشکده­هاي علوم انساني ايجاد شود با پژوهشکده­اي با همين نام تحقيقات دامنه­دار و پيوسته در اين عرصه بپردازد.

بنابر دلايل و ضرورت­هاي ياد شده، از سال 1380 کار تدوين و جمع­آوري مثل­ها را آغاز کردم. براي اين منظور «دفتر تدوين ضرب­المثل­هاي فارسي» را تأسيس کرده و با آموزش تيمي پنج نفره، کار آغاز شد.علي­رغم تنگاهاي مالي و تنها با تلاش شبانه­روزي توانستم در مدت هشت سال کار تدوين و گردآوري يکصد هزار مثل فارسي را به انجام برسانم.

کار تدوين ضرب­المثل­ها در چند مرحله به انجام رسيد:تهيه کتاب­شناسي و منابع تحقيق؛

تهيه نرم­افزار؛ورود اطلاعات شامل عنوان ضرب المثل،منبع،کليدواژه­ها ، موضوعات وتوضيحات مربوط به 16000 مثل؛درهم کرد اطلاعات ؛ بازخواني.

مثل­هاي يکسان، درهم ادغام شدند. مبنا و مدخل اصلي، مثلي قرار گرفت که رايج­تر بود. مثل­هايي که آغاز آن­ها يکي نيست و شبيه هم هستند. در چند مدخل مي­آيد.مثل­هايي که آغاز آن­ها يکي است ولي در ميانه کليدواژه­هايي مشابه دارند درهم مي­شوند.مثل­هايي که تفاوت آن­ها فاحش است زير هم مي­آيد.برخي مثل­ها با گزاره­هاي قالبي چون «به قول قديمي­ها»، «از قديم گفته­اند»، «به قول معروف» «مَثَل به حرفي» آغاز مي­شوند که اين قيد از آغاز همگي حذف گرديد و به ضبط اصل مثل اکتفا کرديم.امثال محلي در کنار امثال فارسي آمده است.درمورد اين امثال كوشيده­ايم آن دسته را كه به زبان فارسي معيار نزديك است،با توضيح برخي لغات شكل اصلي مثل را بياوريم .

امثال عربي را ضبط نکرديم.برخي مثل­ها به دو شکل شکسته و گفتاري و يا فارسي رسمي ضبط شده اند. ضبط غيرگفتاري و معيار آن­ها را اصل قرار داديم.

از آوردن کنايات، زبانزدهاي معروف، باورهاي خرافي، نفرين­ها، سوگندها، فحش­ها، تصنيف­هاي معروف، اشعارمشهور و حکمت به دلايلي که مي­آيد پرهيز کرديم.اشعاري را به عنوان مثل ضبط کرديم که در چند منبع آن را مَثَل دانسته­اند و شهرت و رواج يافته­اند.

ترتيب تنظيم كتاب الفبايي است، گرچه دو شيوه­ي ديگر نيز براي تنظيم مثل­ها وجود دارد :الف)روش کليدواژه­اي؛ب) روش موضوعي؛ با توجه به دشواري ثبت مثل­ها ذيل کليدواژه­ها، ترتيب الفبايي را مناسب­ترين راه براي ثبت مثل تشخيص داديم . براي جبران مزاياي شيوه کليدواژه­اي ،نمايه­اي از کليدواژه­هاي مهم مثل­ها در پايان مي­آيد.

نمايه­ي پاياني شامل کليدواژه­ها و موضوعات است. از هر مثل کليدواژه­هاي مهم آن را برگزيده و در پايان به شکل الفبايي فهرست کرديم تا با شماره­ي مثل­­ها بتوان در کمترين زمان به آن دست يافت.در مقدمه­ي مفصل کتاب کوشيده­ايم مباحث ضروري در شناخت مثل­هاي فارسي را بياوريم. اين مقدمه شامل بيان تاريخچه­ي تدوين امثال،تعريف و ويژگي­هاي امثال،درونمايه و محتواي امثال،طبقه بندي مثل­ها را در بر مي­گيرد.                                                            

به دليل حجم زياد مثل­ها، بنا را بر اختصار گذارديم واز توضيح و تشريح مثل­ها، آوردن نظاير، کاربردها، ريشه­هاي داستاني و غيرداستاني صرف نظر كرديم؛ضمن آن که آوردن تمامي اين موارد براي يک مثل مستلزم پژوهشي دامنه­دار است که در حال انجام است ودر ساليان آتي مجموعه مفصل و تشريحي امثال خواهد آمد.

در مواردي که فهم مثلي مستلزم دانستن معني واژه­اي بوده است، واژ نامه­ي پاياني کتاب مي تواند کار فهم ضرب المثل هاي محلي را براي مخاطب آسان تر. اين واژه نامه داراي پنج هزار واژه است.ضرب المثل هاي شهرستان ها ، مناطق، اقوام ايراني و همچنين کشورهاي فارسي زبان در اين اثر گرد آوري شود.«فرهنگ بزرگ ضرب المثل هاي فارسي» داراي يکصدهزار مثل فارسي است که اين مجموعه  از جامع ترين فرهنگ هايي است که در حوزه مثل هاي فارسي تدوين شده است. تعداد ضرب‌المثلهای فرهنگهای قبلی از جمله امثال و حکم دهخدا و کتابهای بهمن‌یاری و شکورزاده عموماً بسیار کمتر (12 تا 20 هزار) است در حالی که این فرهنگ 2600 صفحه‌ای شامل 100 هزار مثل است. همه ضرب المثل هاي آمده در اين فرهنگ مستند و داراي منبع است . اين مجموعه مي تواند بخشي از ضرب المثل هاي زبان فارسي باشد و ضرورت دارد، فرهنگستان زبان و ادب فارسي در گرد آوري همه ضرب المثل هاي زبان فارسي اقدامي موثر را به انجام برساند تا اين بخش بااهميت در ادبيات فارسي و فرهنگ ايراني از گزند فراموشي و مهجور ماندن در امان بماند. 

 




پایان نامه های دفاع شده
موضوع مرتبط :گزارش علمی

بررسی تأثیر کتاب جدید فارسی اول راهنمایی بر مهارت خواندن و نوشتن دانش آموزان پایه اول راهنمایی شهرستان گرمی در سالتحصیلی 88- 87

استاد راهنما : دکتر حسین قاسم پور مقدم /  استاد مشاور : دکتر بهمن زندی / دانشجو: صالح فتاحی کارشناس ارشد آموزش زبان فارسی پیام نور تهران

چکیده

پدیدۀ زبان در جوامع انسانی به دو صورت گفتاری ( صحبت کردن و گوش دادن ) و نوشتاری ( خواندن و نوشتن) در امر ارتباط و ارسال یا دریافت پیام و ایفای دیگر نقش های زبان به کار گرفته می شود . این چهار رکن زبان را مهارتهای زبانی می نامیم . مشکل ترین مهارت در میان مهارتهای یادگیری زبان ، مهارت نوشتن و خواندن می باشد ، که مورد توجه چندانی در رشته آموزش زبان قرار نگرفته است . در تحقیق حاضر تأثیر کتاب جدید فارسی را بر تقویت مهارت خواندن و نوشتن دانش آموزان پایه اول راهنمایی شهرستان گرمی مورد بررسی قرار داده ایم و در نهایت راه های تقویت این دو مهارت را در دوره راهنمایی بررسی نموده ایم . روش تحقیق پیمایشی است و از تکنیک پرسشنامه استفاده شده است .

جامعه آماری تمام دانش آموزان اول راهنمایی شهرستان گرمی در سال تحصیلی 88- 87 می باشد و حجم نمونه 248 نفر دانش آموز و 24 نفر معلمان ادبیات اول راهنمایی است که به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شده اند .

واژگان کلیدی : تأثیرکتاب جدید فارسی ، مهارت خواندن -  نوشتن ، دانش آموزان اول راهنمایی

 

 

بررسي تأثير دوره ي پيش دبستاني  بر يادگيري زبان فارسي دانش آموزان پايه ي اوّل ابتدايي شهرستان سروآباد كردستان

  استاد راهنما : دكتر حسين قاسم پور مقدم / استاد مشاور : دكتر بلقيس روشن / دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش زبان فارسی: هادي پيره - پیام نور تهران - تابستان 1388

 

چكيده:

      تعليم وتربيت دوره ي پيش از دبستان و آموزش رسمي در زمان ما اهمّيّتي ديگر يافته است و پژوهش هاي بسياري دراين زمينه انجام گرفته است .در همين راستا، اين پژوهش به منظور بررسي تأثير آموزش  وپرورش پيش دبستاني بر يادگيري زبا ن فا رسي دانش آموزان پايه ي اوّل ابتدايي شهرستان سروآباد كردستان انجام گرفته است . اهمّ فرضيّه هاي تحقيق:

1ـ بين يادگيري زبان فارسي دانش آموزاني كه از آموزش و پرورش پيش دبستاني برخوردار بوده اند و گروهي كه اين دوره را تجربه نكرده اند ، تفاوت وجود دارد .

2 ـ بين گذراندن و يا نگذراندن دوره ي پيش دبستاني وپيشرفت در ساير دروس پا يه ي اوّل ابتدايي رابطه وجود دارد.

  بين برنامه ي درسي و آموزشي زبان فارسي دوره ي پيش دبستاني ، تفاوت وجود دارد .

    پژوهش حاضر حول محور يكي از بنيادي ترين مباحث در حوزه ي تعليم و تربيّت و برنامه هاي آموزش دبستاني و پيش دبستاني است و به بررسي ميزان يادگيري زبان فارسي در دوره ي پيش دبستاني و آماده شدن براي ورود به پايه ي اوّل ابتدايي مي پردازد . مهم ترين مسأله موجود در اين پژوهش بررسي تأثير دوره ي پيش دبستاني بر يادگيري زبان فارسي در كودكان دو زبانه مي باشد . ابزار جمع آوري اطلاعات آزمون هاي محقق ساخته ي خواندن و نوشتن ، پرسشنامه و نمونه هايي از كاربرگ ها است كه با استفاده از منابع مرتبط در دسترس تهيّه ، و از طريق مشورت با افراد صاحبنظر در امر تعليم و تربيّت ، ( از جمله اسا تيد راهنما و مشاور )، روايي آنها بررسي و متناسب با نيازهاي آموزشي كودكان مناطق دو زبانه ، اعتبار آنها تأييد شده است .

     از بين كليه ي دانش آموزان دختر وپسر پايه ي اوّل ابتدايي شهرستان سروآباد در سال تحصيلي 88ـ87 كه در مجموع 810 نفر هستند،131دانش آموز دختر و پسر ، به روش نمونه گيري تصادفي ساده انتخاب شدند.  ميزان پيشرفت در خواندن با ابزارشفاهي وميزان پيشرفت در نوشتن با ابزاركتبي سنجيده شده است. براي ارزيابي برنامه ي درسي زبان فارسي مراكز پيش دبستاني از پرسشنامه و براي بررسي تأثير دوره ي پيش دبستاني بر ساير دروس پايه ي اوّل از كارنامه هاي مخصوصي كه نمونه ـ هايي از آن ها در قسمت ضمايم پيوست مي باشد ، استفاده گرديده است . براي تجزيه و تحليل اطلاعات ، از روش هاي آمار توصيفي و نيز آمار استنباطي استفاده به عمل آمده است.

      نتايج عمده ي اين پژوهش عبارت است از:

الف ) بين يادگيري زبان فارسي دانش آموزاني كه دوره ي پيش دبستاني را گذرانده اند و گروهي كه اين دوره را نگذرانده اند ، از لحاظ آماري تفاوت معناداري وجود ندارد ؛ ( هرچند كه ميانگين نمرات گروه دوره ديده تا حدودي بيشتر از گروه دوره نديده است ) . علّت اين امر ممكن است دو زبانه بودن دانش آموزان ، تأثير برنامه هاي راديو و تلويزيون و ...  كه به زبان فارسي پخش مي شود ، تلاش و كوشش معلّمان پايه ي اوّل ابتدايي گروه دوره نديده در طول سال تحصيلي و همچنين شرايط اقتصادي ، اجتماعي ، فرهنگي ، آموزشي و ... خانواده ها باشد كه در به وجود آمدن چنين نتيجه اي دخيل مي باشد.    

ب ) تأثير دوره ي پيش دبستاني بر دروس علوم تجربي ، رياضي و هنر، كاملا ً مشهود و آشكار است ؛ امّا از لحاظ آماري دانش آموزان دو گروه ، تفاوتي در يادگيري دروس قران و ورزش باهم ندارند؛ ( هرچند كه نمرات اين دو درس در گروه دوره ديده تا حدودي بيشتر از گروه ديگر است ) .    

پ ) دانش آموزان پايه ي اوّل ابتدايي كه دوره ي پيش دبستاني را گذرانده اند ، دربرنامه ي درسي و آموزشي دوره ي پيش دبستاني زبان فارسي آنها تفاوت وجود داشته است ؛ بنابراين شايسته است كساني كه مسئوليت برنامه ريزي ، سازمان دهي و اجراي برنامه ي درسي پيش دبستاني را به عهده دارند ؛ برنامه هاي غني ، مفيد و مناسبي براي زبان آموزي تمام كودكان به ويژه در مناطق دو زبانه تدارك ببينند ؛ به گونه اي كه اين برنامه ها از نظر محتوا و كيفيّت ، تفاوت چندان زيادي باهم نداشته باشند .  

در ضمن مي توان با ايجاد آمادگي جهت تلفظ مناسب كلمه ها در دوره ي پيش دبستاني ، يادگيري تلفّظ صحيح كلمات را به اين گروه از كودكان ياد داد و اسباب يادگيري در دقّت و تمركز حواس بر پيام هاي شفاهي زبان فارسي را فراهم نمود . همچنين با آموزش گنجينه ي مناسب از كلمه هاي زبان فارسي موجبات رسيدن به ساير اهداف آموزشي را مهيّا كرد . استفاده از روش هاي تدريس ايفاي  نقش ، الگوي بديعه پردازي و فراهم نمودن امكانات مشاهده و بازديد و كاربرد يادگيري هاي مربوط به زبان فارسي در موقعيِّت هاي جديد، بويژه استفاده از تصاوير ، لوحه ها و سي دي هاي مرتبط ، كتاب ، فيلم و بكارگيري فعّاليّت هاي فوق برنامه نظير موسيقي و تمرين هاي هنري در تسهيل يادگيري زبان فارسي مفيد مي باشد.  در نظر گرفتن آموزش زبان آموزي قبل از 5 سالگي با استاندارد 10 تا 15 نفر در هر كلاس و استفاده از محتواي درسي از آسان به مشكل و كاربرد روش هاي ارزشيابي همچون پوشه ي كار و در نهايت استفاده از تخصص مربيّان مجرب و كاردان در يادگيري زبان فارسي كودكان پيش دبستاني حايز اهميّت است .

بررسي ميزان تاثير استفاده از روش هاي تدريس مشاركتي در كتاب جديد فارسي بر تقويت مهارت خواندن دانش آموزان كلاس اول راهنمايي شهر نيرسال تحصیلی 88-87

استادراهنما: دکتر حسين قاسم پور مقدم / استاد مشاور: دکتر پرویز نصیری / دانشجو : عیسی سجودی کارشناس ارشد آموزش زبان فارسی پیام نور تهران

چکیده

امروزه یکی از بحث ها و تلاش های دانشمندان در باب مسائل انسانی پی بردن به فرایند خواندن و روش های مناسب کسب این مهارت در سطوح مختلف می باشد که توسط محققین رشته های مختلف از جمله زبان شناسی، روانشناسی، جامعه شناسی زبان، تعلیم و تربیت و... مورد پژوهش قرار می گیرد. روش های مشارکتی  از روش های نوین یادگیری برای خواندن و کسب دانش های مختلف می باشد؛ که در پی عدم کسب نتیجه مناسب در استفاده از روش های سنتی ارائه و نتایج قابل توجهی از آن کسب شده است .

در این تحقیق کوشیده شده تا تاثیر گونه هایی از روش های تدریس مشارکتی متناسب با محتوای کتاب جدید التالیف فارسی کلاس اول راهنمایی انتخاب، و در مقایسه با روش سنتی در تدریس همین کتاب مورد ارزیابی قرار گیرد. بدین منظور گروهی از دانش آموزان کلاس اول راهنمایی مدارس شهرستان نیر بصورت تصادفی ساده به عنوان گروه گواه که با روش سنتی تدریس می شدند و گروهی دیگر برای تدریس به روش مشارکتی به عنوان گروه آزمایشی انتخاب شدند تا فرضیه های زیر مورد بررسی قرار گیرند: 1- استفاده از روشهاي تدريس مشاركتي در تدريس كتاب جديد فارسي بر مهارت خواندن دانش آموزان تاثير مثبت دارد. 2-تاثير استفاده از روش هاي مشاركتي در تقويت مهارت خواندن دانش آموزان بيشتر از روش سنتي است. 3- بين نتايج استفاده از روش هاي مشاركتي در تقويت مهارت خواندن و جنسيت تفاوت معني داري وجود دارد

پس از اجرای پیش آزمون و اعمال روش های مورد نظر  در تدریس به آزمودنی ها در زمان مقرر، پس آزمون از گروه ها به عمل آمده و نتایج حاصله به وسیله روش های آماری توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و فرضیه های یک و دو با سطح اطمینان 95% معنی دار شناخته شد و مورد تائید قرار گرفت و فرضیه سوم معنی دار شناخته نشده و رد شد.

کلید واژگان: روش های تدریس مشارکتی و سنتی، مهارت خواندن، کتاب جدید فارسی اول راهنمایی

بررسی تاثیر بازیهای آموزشی بر روند زبان آموزی کودکان پیش دبستانی شهرستان طبس

استاد راهنما: دکتر حسین قاسم پور / استاد مشاور: دکتر علی اصغر كاكو جویباری / دانشجو : مسعود سعادت امینی کارشناسی ارشد آموزش زبان فارسی پیام نور تهران - تير ماه 88

 چکیده

هدف اصلی این پژوهش بررسی تاثیر بازیهای آموزشی بر زبان آموزی کودکان پیش دبستانی شهرستان طبس در سال تحصیلی 1388 – 1387 می باشد.

روش مورد استفاده  در این تحقیق روش آزمایشی می باشد. نمونه گیری بصورت خوشه ای تصادفی صورت گرفت که از میان مدارس پیش دبستانی شهرستان طبس 4 مدرسه پسرانه بصورت تصادفی انتخاب گردید که از میان این 4 مدرسه 3 مدرسه به عنوان گروه آزمایش و یک مدرسه نیز به عنوان گروه کنترل انتخاب شد. بازیهای آموزشی بر روی سه گروه آزمایش مورد اجرا قرار گرفت و گروه کنترل آموزش ندید. اما پیش آزمون و پس آزمون بر روی هر چهار  گروه آزمایش و کنترل اجرا شد سپس نمرات با استفاده  از نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

این تحقیق دارای چهار فرضیه به شرح زیر بود:

·          بین زبان آموزی کودکانی که بازی آموزشی اسم من چیست را آموزش  دیده اند و کودکانی که آموزش ندیده اند تفاوت معنی دار  وجود دارد.

·         بین زبان آموزی کودکانی که بازی آموزشی میوها را آموزش دیده اند و کودکانی که آموزش ندیده اند تفاوت معنی دار وجود دارد.

·         بین زبان آموزی کودکانی که بازی آموزشی  رنگها  را آموزش دیده اند و کودکانی که آموزش ندیده اند تفاوت معنی دار وجود دارد.

·     بین میزان زبان آموزی (گستره لغات) پسران پیش دبستانی که در بازیهای آموزشی شرکت می کنند با میزان زبان آموزی  پسران پیش دبستانی که در این بازی ها شرکت نمی کنند تفاوت معنی دار وجود دارد که از 4 فرضیه مطرح شده هر چهار مورد تایید شد و سرانجام بر اساس یافته ها و نتایج پژوهش پیشنهادهایی ارائه گردید.

بررسي محتواي كتاب‌هاي زبان فارسي دوره متوسطه از ديدگاه دبيران و دانش‌آموزان شهر همدان در سال تحصيلي1389- 1388

 استاد راهنما : دكتر فرهاد سراجي/ استاد مشاور: دكتر حسين قاسم پور مقدم/ دانشجو : مرجان صداقت همداني كارشناسي‌ارشد رشته آموزش زبان فارسي پیام نور تهران

 

 

چكيده:

 زبان نظامی از نشانه‌های قراردادی شفاهی یا نوشتاری است که اعضای هر جامعه با استفاده از آن با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند. زبان دارای نقش‌های متعددی از قبیل نقش ارتباطی، اندیشه، عاطفی وهنری است. زبان در تعاملات خانوادگی و اجتماعی ورسانه‌های دیداری وشنیداری و نظام رسمی آموزش وپرورش، آموخته می‌شود. برای این منظور کتاب‌های درسی آموزش زبان تألیف وتدریس می‌گردد. در نظام آموزشی ما نیز کتاب‌های آموزشی زبان فارسی تألیف ومورد تدریس و آموزش قرار می‌گیرد. در تألیف کتاب‌های درسی زبان فارسی باید معیارهایی رعایت گردد تا بهتر بتواند در آموزش صحیح زبان فارسی مؤثر واقع گردد. برای اطلاع از وضعیت محتوای کتاب‌های درسی لازم است محتوای آن کتاب متناسب با معیارهای مطلوب مورد تحلیل قرار گیرد. هدف این پژوهش بررسی محتوای کتاب‌های زبان فارسی دوره متوسطه ازدیدگاه دبیران و دانش‌آموزان است که دیدگاه دبیران ودانش‌آموزان در سه بعد رعایت ملاک‌های انتخاب محتوا، سازماندهی محتوا و شکل ارائه محتوا مورد بررسی قرار می‌گیرد.

      جامعه آماری تحقیق را دبیران زن و مرد گروه ادبیات فارسی دوره متوسطه شهر همدان و دانش‌آموزان دوره متوسطه تشکیل داده‌اند. تعداد 90 نفر ازدبیران و370 نفر از دانش‌آموزان با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای به طور تصادفی انتخاب شده‌اند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته است که روایی آن از طریق ارائه نظر تعدادی از کارشناسان و پایایی آن از روش آلفای کرانباخ محاسبه وضریب 83/0 بدست آمده است. داده‌های جمع آوری شده با استفاده از روش‌های آماری توصیفی نظیر جدول فراوانی، درصد میانگین ونمودارهای فراوانی و همچنین روش‌های آمار استنباطی نظیر آزمون خی دو مورد تحلیل قرار گرفته‌اند.

واژه‌هاي كليدي: بررسي محتوا ، كتاب‌هاي زبان فارسي ، دوره متوسطه ، همدان ، دبيران ، دانش‌آموزان

 

 

طراحی برنامه درسی دوره پیش دبستانی برای ورود دانش آموزان مناطق دوزبانه به دوره ابتدایی

           استاد راهنما: دکتر بهمن زندی ، استاد مشاور: دکتر حسین قاسم پور مقدم ، دانشجو: معصومه عربی

 

 

چکیده

       پژوهش حاضر حول محور یکی از بنیادی ترین مباحث در حوزه تعلیم و تربیت و برنامه ریزی درسی تحت عنوان طراحی برنامه درسی زبان آموزی دوره پیش دبستانی (آمادگی) برای ورود
دانش آموزان مناطق دو زبانه به دوره ابتدایی انجام شده است .

در این پژوهش، با استفاده از الگوی برنامه درسی کلاين در 9 حیطه برنامه ریزی درسی اعم از : هدفها  محتوا، فعالیت های یادگیری دانش آموزان ، روش های ارزشیابی ، منابع و ابزار یادگیری، زمان ، فضا و یا محیط ، گروه بندی دانش آموزان و راهبردهای تدریس مورد بررسی قرار گرفته و سؤالات پژوهش نیز با توجه به جمع بندی حاصل از نظرات نمونه‌های پژوهش سازماندهی شده است.

روش پژوهش در مطالعه حاضر از نوع پژوهش‌هاي توصیفی است و در آن دیدگاه و نقطه نظرات نمونه‌های تحت بررسی توصیف شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر در دو گروه ، متخصصان امر برنامه‌ریزی و تعلیم و تربیت کشور و زبان شناسان و مجریان امر تعلیم و تربیت را تشکیل داده اند که از طریق روش نمونه گیری خوشه ای طبقه ای ، دیدگاههای نمونه های مرد و زن در پژوهش مورد بررسی قرارگرفته است. ابزار جمع آوری اطلاعات ، پرسشنامه محقق ساخته ای است که با استفاده از منابع مرتبط در دسترس تهیه ، و با سازماندهی تخصصی با افراد صاحبنظر در امر تعلیم و تربیت، روایی آن بررسی و متناسب با نیازهای آموزشی کودکان مناطق دوزبانه ، اعتبار آن نیز مورد بررسی و تأیید قرار گرفته است.

برای تجزیه و تحلیل اطلاعات، از روشهای آمار توصیفی و نیز آمار استنباطی (آزمونT  و F.) استفاده بعمل آمده است. نتایج عمده این پژوهش عبارت است از اینکه می توان با ایجاد آمادگی جهت تلفظ مناسب کلمه ها در این دوره ، یادگیری تلفظ صحیح کلمات را به این گروه از دانش آموزان یاد داده و اسباب یادگیری در دقت و تمرکز حواس بر پیام های شفاهی زبان فارسی را فراهم نمود ، همچنین با آموزش گنجینه مناسب از کلمه های زبان فارسی موجبات رسیدن به سایر اهداف آموزشی را فراهم نمود. از طرفی توجه به تفکر خلاق و علایق دانش آموزان با در نظر گرفتن نیازهای جامعه و با توجه به فرهنگ ملی و پیشرفتهای علمی و فناوری در تدوین محتوا بسیار مؤثر می باشد. استفاده از روشهای تدریس ایفای نقش ، الگوی بدیعه پردازی و فراهم نمودن امکانات مشاهده و بازدید و کاربرد منابع مهم در یادگیری این دانش آموزان بویژه استفاده از تصاویر، لوحه ها و سی دی های مرتبط، کتاب ، فیلم و... و بکارگیری فعالیتهای فوق برنامه نظیر موسیقی و تمرین های هنری در تسهیل یادگیری مفید می باشد. در نظر گرفتن آموزش زبان آموزی قبل از 5 سالگی با استاندارد تعداد 10 تا 15 نفر در هر کلاس ،و استفاده محتوای درسی از آسان به مشکل و کاربرد روشهای ارزشیابی همچون پوشه کار و در نهایت استفاده از تخصص مربیانی با تحصیلات حداقل لیسانس و مرتبط با آموزش زبان .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




گزارش همایش نقد و بررسی برنامه درسی زبان آموزی دوره ابتدایی از منظر زبان شناسی و برنامه ریزی درسی
موضوع مرتبط :گزارش علمی

بسمه تعالي

 

از آنجایی که برنامه درسی آموزش زبان فارسی در دوره ابتدایی جایگاهی ارزشمند و حیاتی در تعليم و تربيت ، انتقال علوم وفنون و ارزشهای دينی و ملی به دانش آموزان و آينده سازان اين مرز و بوم دارد ، گروه پژوهش در برنامه های درسی زبان از موسسه پژوهشي برنامه ريزي درسي همايش "نقد وبررسی برنامه درسی زبان آموزی دوره ابتدايی" را برگزار كرد. همايش مذكور در روز پنج شنبه 29/11/1388 از ساعت 17-9 در محل تالار فردوسی دانشکده ادبيات دانشگاه تهران و با حضور تنی چند از صاحبنظران، کارشناسان، اساتيد، دانشجويان و معلمان برگزار شد. در اين همايش برنامه درسي زبان آموزي از دو منظر برنامه ريزي درسي و زبانشناسي مورد نقد و نظر قرار گرفت. در ابتدا آقاي دكتر قاسم پور مسئول گروه مطالعاتی برنامه درسی و  زبان فارسی به معرفي برنامه درسي زبان آموزي دوره ابتدايي پرداختند. سپس خانم دكتر نعمت زاده عضو هيئت علمي دانشگاه الزهرا و خانم دكتر غياثيان عضو هيئت علمي دانشگاه پيام نور از منظر زبانشناسي به نقد برنامه درسي مذكور پرداختند. موضوع سخنراني اساتيد ياد شده به ترتيب شامل " واژگان در برنامه درسي فارسي دوره ابتدايي و فارسي اول  بخوانيم" و "تحليل انتقادي از گفتمان حقوق زبان در كتب درسي فارسي دوره ابتدايي" بود. در ادامه خانم بابايي به نمايندگي از جامعه آموزگاران سخنراني كرد. پس از وقت استراحت بخش دوم برنامه با سخنراني آقاي دكتر محمديان رياست سازمان پژوهش آغاز گرديد. در ادامه آقاي دكتر نوريان عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد و خانم دكتر داناي طوس عضو هيئت علمي دانشگاه گيلان از منظر برنامه ريزي درسي به سخنراني پرداختند. موضوع سخنراني اساتيد ياد شده به ترتيب شامل " بررسی برنامه درسی زبان آموزی دوره ابتدایی از جنبه اهداف تجربه- های یادگیری و عمل" و " آموزش مهارتهاي زباني در برنامه درسي زبان ملي استراليا و ايران : مستقل از بافت يا ايدئولوژيكي " بود.پس از وقت نماز و ناهار ميزگردي با حضور مولفين كتابهاي فارسي دوره ابتدايي  و مديريت آقاي دكتر اكبري مدير گروه زبان و ادبيات فارسي دفتر تاليف جهت پاسخ به نقدها و سئوالات حضار برگزار گرديد. این همایش بستر مناسبی را جهت نقد و نظر،تحلیل و ارايه راهکارهای مناسب از سوی صاحب نظران ،محققان، دانشجویان،آموزگاران و دست اندرکاران برنامه درسی زبان آموزی فراهم آورد.لازم به ذكر است كه حدود 50 نكته از سخنراني هاي انجام شده در اين همايش استخراج شده و جهت كاربست به گروه زبان و ادبيات فارسي دفتر تاليف ارسال شده است.

معصومه نجفی پازوکی

سرپرست گروه پژوهش در برنامه هاي درسي زبان




گزارشی از فعالیت های فریده عصاره
موضوع مرتبط :

 الف مقالات):1-مقاله بررسی توانش نحوی کودکان شش ساله تهرانی (چاپ درسالنامه رشد1389) 2- مقاله بررسي مقایسه ای توانش نحوي كودكان شش ساله ایرانی ترک زبان آذری بافارس زبان(ارائه در همایش دوزبانگی-تبریز) 3- مقاله بررسی توانش زبانی کودکان پیش دبستانی تهرانی درحوزه صرف4- مقاله پیشنهاد الگويی برای برنامه زبان آموزي پايه اول در مناطق دو زبانه (ارائه درمجموعه مقالات همایش دوزبانگی-تبریز)

ارائه چندمقاله درمجله رشدپیش دبستانی درباره1- مهارت گوش دادن2- گفت و گو3-خلاقیت زبانی کودکان پيش دبستان 4—رویکرد5—اهداف6-محتوا،روش ها در برنامه درسی زبان آموزی درمناطق دوزبانه-  7-کاربردروش درمناطق دوزبانه TPR

ب):تصویب وچاپ برنامه درسي زبان آموزي كودكان پيش دبستاني درمناطق دوزبانه درشورای عالی آموزش وپرورش  

یک الگوی تولیدمحتوای نمونه زبان آموزی برای مراکزپیش دبستانی درمناطق دوزبانه:

ازآنجا که تولیدمحتوادرپیش دبستان به صورت غیرمتمرکزاست ودراستان ها انجام می گیردبه منظور طراحی وتولید فعالیت های زبان آموزی درمناطق دوزبانه؛ ابتداروند یک فعالیت مشتمل بر سه مرحله پیش فعالیت، فعالیت اصلی. و پس فعالیت به همراه چگونگی قراردادن عناصرزبانی درآن شرح داده شده سپس جداول مربوط به معیارهای ارزیابی ازیک فعالیت یادگیری مطرح شده پس ازآن یک واحدیادگیری نمونه برای کودکان پیش دبستانی درمناطق دوزبانه تدوین وتولیدشده است.




اهم فعاليت هاي دكتر سيد بهنام علوي مقدم
موضوع مرتبط :

 مقالات:

- جمله هاي سببي و دومتممي از منظر نظريه حاكميت و مرجع گزيني ،نشريه دانشكده ادبيات و علوم انساني كرمان ،1388.

- ميزان يادگيري و گسترش واژه هاي اشتقاقي در كودكان دو زبانه و ارتباط آن با رده شناسي زبان، فصل نامه علمي پژوهشي انجمن مطالعات برنامه درسي ايران.

- داشتيم مي گفتيم،داشتيد مي گفتيد(نگاهي به گروه قيدي و گروه فعلي در كتاب هاي بخوانيم و بنويسيم)،رشد آموزش ابتدايي،ش 101،1388.

- نقش زبان و ادب فارسي در هويت فرهنگي،حافظ،ش 62، 1388.

- همه چيز درباره جمله،رشد آموزش ابتدايي،شماره 5،پي در پي 106،1388.

- شيوه هاي ارزش يابي كتاب هاي فارسي تازه تاليف،رشد آموزش راهنمايي تحصيلي، شماره 8 ، شماره پي در پي 82،  1389

 

كتاب ها:

- دستور زبان فارسي بر پايه زبان شناسي،1388،انتشارات لوح زرين

- دستور توصيفي زبان فارسي،1388،انتشارات شورا

 

  همايش ها و كارگاه ها:

- همايش دبيران ادبيات دوره متوسطه،منطقه 4 تهران،1388

- كارگاه آموزش دبيران زبان و ادبيات فارسي،بوشهر،1388

- همايش دبيران ادبيات دوره متوسطه ، منطقه 1 تهران،1388

- همايش دبيران ادبيات دوره راهنمايي،ناحيه 1 كرج،1388

 




گزارش سفر علمی- آموزشی تاجیکستان
موضوع مرتبط :گزارش علمی

مقصد: کشورتاجیکستان ،شهر دوشنبه

هدف: برگزاری کارگاه تالیف کتاب درسی و بررسی متون تولیدی صنف های 8،9،10 و 11 وزارت معارف تاجیکستان و آماده سازی آن ها برای چاپ درایران.

 همراهان: آقای دکترحسین قاسم پورمقدم و فریدون اکبری 

 مدت اقامت : از روز شنبه  26/10/88  تا روز سه شنبه  6/11/88

 روزشمار سفر :

 شنبه :26/10

پروازازتهران درساعت 30: 10 و ورود به شهردوشنبه درساعت 13  ودیداربا میزبانان تاجیکی و ایرانی درساعت 30 : 14

 یک شنبه : 27/10

تشکیل جلسه با حضور مولّفان وکارشناسان دوکشور، معارفه و تبیین مبانی برنامه ی درسی تاجیکستان.این جلسه از ساعت 45/8 تا ساعت 13و40 دقیقه ادامه داشت.

محتوای نشست باکارشناسان وزارت معارف:

دراین گفت وگو که حدود دو ونیم ساعت به درازا کشید دو طرف برسر تداوم وگسترش همکاری های دوجانبه ی فرهنگی در حوزه ی چاپ کتاب ها ،آموزش الفبای نیاکان، آموزش تربیت نیروی انسانی و مبادلات علمی فرهنگی در رده ی استادان ، مولّفان، کارشناسان، دبیران و دانش آموزان بحث و تبادل نظرکردند. علاوه براین کارشناسان هردوکشور درباره ی فرایند برنامه ریزی درسی وتالیف وبه چاپ سپاری کتاب های درسی گفت وگو کردند. نکته مهم این است که دست اندرکاران وزارت معارف تاجیکستان نسبت به نوشدن امورآموزشی وطراحی برنامه های درسی به ویژه برنامه درسی ادبیات تاجیکی به خط فارسی ابراز علاقه و اظهارنیازنمودند.  

 دو شنبه: 28/10

صبح ، بررسی چهارچوب و عناصر برنامه ی درسی تاجیکستان ازساعت 9 تا 13

عصر، ملاقات با وزیر معارف جناب عبدالجبار رحمان اوف به همراه مسئول فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان آقای شیرخانی ازساعت 17 تا  18:30

 موضوع و محورگفت و گو با وزیر معارف :

دراین جلسه ابتدا وزیرمعارف تاجیکستان حضور هیت ایرانی را خوش آمد گفت و درباره ی چاپ کتاب نظریه ی اسطوره پردازی به نشان سپاس از زحمات دوستان ایرانی وچاپ سریع ومقبول آن قدردانی کرد. آن گاه تلاش های ایران درزمینه ی چاپ کتاب های درسی وهمکاری درزمینه ی گسترش تعامل فرهنگی الفبای نیاگان را ستود. درپايان ايشان بر عملي شدن دو موضوع زيرتاكيد نمود:

1-       پيگيري هرچه سريع تراحداث مجتمع بين المللي آموزش زبان فارسي ازسوي سفارت جمهوري اسلامي ايران

2-       پيگيري موضوع استقرارنمايندگي صنايع آموزشي وكانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان در شهر دوشنبه .

سپس از آقای اکبری دعوت کرد تا سخن بگوید. ایشان ضمن تشکر از ابراز محبت جناب رحمان اوف گفت : موضوع ومحور سفر ما بردو چیز استوار است ؛

الف – همکاری و تلاش در آماده سازی و به چاپ رسانی کتاب های چهارصنف    8 ،9 ،10 ،11.

ب) برگزاری دوره ی آموزشی کارگاه تالیف کتاب های درسی به الفبای نیاگان ،با هدف انتقال اندوخته های علمی وآموزشی . 

 

سه شنبه :29/10

برگزاری کارگاه عمومی تالیف کتاب درسی با حضورمولّفان رشته های مختلف درسی تاجیکی( گروه نخست) ازساعت 9 تا 14 و نشست مشترک با مولفان ادبیات صنف 8 تا 11 از ساعت 15 تا 17

موضوع و محتوای کارگاه های تالیف :

کارگاه ها دردوبخش نظری وعملی ارایه می شد.دربخش نظری ابتدا آقای اکبری مبانی کلّی وچهارچوب وعناصر ساختاری را بیان می نمود وسپس آقای دکترقاسم پوربه تشریح چگونگی تالیف کتاب های درسی وبخش های مختلف آن می پرداخت.

در پی آن مولفان تاجیک خود دست به تولید نمونه واصلاح نسخه های قبلی خویش می پرداختند.

 

 چهارشنبه :30/10

برگزاری کارگاه عمومی تالیف کتاب درسی با حضورمولّفان رشته های گوناگون درسی تاجیکی( گروه دوم) ازساعت 9 تا 14 و نشست مشترک با مولفان ادبیات صنف 8 و11 از ساعت 15 تا 17.

ملاقات با آقای دکترعلی اصغر  شعردوست سفیرمحترم جمهوری اسلامی ایران ازساعت 20/19 تا ساعت 10/21 دقیقه ی شب.

موضوع ومحتوای نشست با سفیرمحترم :

دراین جلسه ابتدا دکترشعردوست درباره ی سابقه ی فعالیت های ایران درزمینه روابط فرهنگی ایران و تاجیکستان صحبت کردند سپس اشاره ی مستقیمی به فرمایشات مقام معظم رهبری در خصوص اشاعه ی فرهنگ و ادب ایران اسلامی ازطریق زبان و خط فارسی داشتند. ایشان درباره ی چگونگی تامین اعتبارات لازم درزمینه ی حمایت ازطرح به چاپ سپاری کتاب های درسی ادبیات فارسی تاجیکی به خط فارسی ایرانی نیز اشا ره نمودند. درخاتمه آمادگی وحمایت خود را ازطرح دوره آموزشی نیروی انسانی تاجیکستان به زبان و خط فارسی اعلام کردند وگروه اعزامی حاضردرجلسه خواستند تا نسبت به تهیه و ارئه ی طرح اقدام نمایند.

سپس آقای اکبری ضمن سپاس گزاری از سفیر محترم نسبت به تلاش های ایشان دراجرایی شدن همکاری های فرهنگی وادبی بین ایران و تاجیکستان؛ گزارشی ازجلسه کارشناسان ایرانی با وزیرمعارف تاجیکستان ارائه دادند وآمادگی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی ایران را درزمینه همکاری درطرح چاپ کتاب های درسی تاجیکستان ، تالیف کتاب های درسی به خط فارسی و آموزش نیروی انسانی متخصص درزمینه یاددهی- یادگیری زبان و خط اعلام کردند. درخاتمه آقای دکتر قاسم پور درزمینه ی سوابق و تجارب گروه زبان و ادب فارسی دفتربرنامه ریزی و تالیف ایران در زمینه ی آموزش زبان فارسی در آیسسکو و افغانستان سخن گفتند و به تبیین وتشریح تالیف کتاب های ویژه آموزش زبان فارسی به ایرانیان وغیرایرانیان خارج از کشورپرداختند .

درپایان جلسه آقای سفیرضمن تشویق گروه ایرانی به تداوم همکاری وحمایت ازطرح های علمی آموزشی یاد شده ؛ ازآنان خواستند تا نمونه هایی ازکارهای انجام یافته را در اختیارایشان قرار دهند.

 

 پنج شنبه :1 /11

نشست مشترک با مولفان ادبیات صنف های 9 و10 وتصمیم گیری درباره بازنگری،اصلاح و تولید ساختارجدید و بازبینی محتوای کتاب درسی بر پایه ی مطالب ارائه شده در کارگاه تالیف ازساعت 9 تا 11.

موضوع نشست با مولّفان :

نشست با مولّفان در دو گروه انجام گرفت.نخست جلسه ی عمومی باحضورهمه ی مولّفان کتاب های مختلف درسی و سپس نشست اختصاصی با مولّفان کتاب های ادبیات فارسی تاجیکی از صنف یکم تا صنف یازدهم. دراین جلسات نیزموضوع های تخصّصی و مهمّی درباره ی اهداف ، اصول ، رویکردها وچگونگی سازمان دهی محتوا مباحثی مطرح گردید که برای شنوندگان، تازه و جالب بوده ،بسیار با استقبال مواجه شده است.

  

بازدید از مدرسه ایران درشهر دوشنبه و نشست با مدیر و معلمان ایرانی حاضر در مدرسه ازساعت 11:30 تا 13:30

محور بازدید ازمجتمع آموزشی امام جعفرصادق(ع) در دوشنبه :

این بازدید با هدف اگاهی از وضع آموزشی و پی گیری جریان آموزش وفرایند یاددهی یادگیری درس زبان وادبیات فارسی از پایه ی اوّل دبستان تا پیش دانشگاهی انجام گرفته که خوش بختانه دیدارهمکاران و گفت وگو با آنان بیانگر طراوت و شادابی در فضای آموزش و یادگیری بوده است. یادآور می شویم این مجتمع حدود 325 دانش آموز و 18 کارمند آموزشی اداری دارد. 

 

جمعه : 2/11

صبح، بررسی نمونه ی اولیه ی تولید شده ساختارومحتوای صنف 8 ازساعت 10 تا 13.

عصر، بازدید از منطقه ی دیدنی و ییلاقی ورزاو به ميزباني وزارت معارف با حضور مولفان شركت كننده در كارگاه تاليف كتاب درسي از ساعت 16 تا 18.

 

 شنبه :3/11

مطالعه، بررسی واصلاح نمونه ها ی بازبینی شده مولفان تاجیکی صنف های 8 و10 توسط کارشناسان ایرانی وارایه ی پیشنهاد ها ی تازه برای بازبینی مجددواصلاح نهایی.

 

تدوين "طرح آموزش نيروي انساني وزارت معارف تاجيكستان در زمينه ي روش هاي نوين تدريس " و ارائه ي آن به سفير محترم جمهوري اسلامي ايران جهت مطالعه و اعلام نظروصدوردستور مقتضي .

یک شنبه : 4/11

مطالعه ، بررسی واصلاح نمونه ها ی بازبینی شده تاجیکی صنف های 9 و 11 توسط کارشناسان ایرانی و ارایه ی پیشنهاد ها ی تازه برای اصلاح نهایی.

تحویل دو نسخه ی نهایی صنف های 8 و 10 به آقای محمودخان شایف رییس مرکزآماده سازی کتاب های درسی تاجیکستان.

 

 دوشنبه :5/11

تحویل دو نسخه ی نهایی صنف های  10و 11 به آقای محمودخان شایف رییس مرکزآماده سازی کتاب های درسی تاجیکستان.

دریافت نمونه های اصلاحی پایانی ازآقای محمودخان، تدوین بیانیه ی همکاری وتعامل دوکشور درقلمرو کتاب های درسی، با تاکید بر تداوم آن.

 

سه شنبه : 6/11

بازگشت از شهر دوشنبه درساعت 6:30  و ورود به تهران درساعت 9

 

                                       




: پرینت گرفته شده از
http://www.icsa.org.ir/magazine/2010.06.19_print.php